Tularemia

Tularemia to odzwierzęca choroba zakaźna powodowana przez bakterie z gatunku Francisella tularensis. Głównymi źródłami zarażenia się tularemią, nazywaną także dżumą gryzoni, gorączką króliczą lub chorobą zajęczą, są gryzonie, dzikie króliki, zające, piżmowce, koty, psy oraz inne zwierzęta.

 

Objawy

W miejscu zakażenia (ugryzienia przez zakażone zwierzę, kleszcza, wesz) tularemią powstaje grudka przekształcająca się w krostę a następnie kraterowate owrzodzenie. Zmianom miejscowym towarzyszą intensywne objawy ogólne, takie jak:

  • wysoka gorączka,
  • dreszcze,
  • bóle głowy i mięśni.

Czasami na skórze występuje plamista lub grudkowa wysypka, a także może wystąpić zapalenie spojówek.

W trakcie tularemii może dojść do powiększenia wątroby i śledziony. Możemy wyróżnić kilka odmian klinicznych tularemii, w zależności od tego w jakim miejscu wniknął zarazek. Jeżeli zakażenie dotyczyło skóry lub błon śluzowych, w miejscu wniknięcia zarazków tularemii tworzy się w kolejnym etapie wspomniane kraterowate owrzodzenie, a okoliczne węzły chłonne powiększają się i ulegają zmianom zapalnym, aż do „zropienia” włącznie.

 

Postaci choroby

Odmiany tularemii:

Postać węzłowa: jest najczęstszą postacią tularemii. Do zakażenia dochodzi w wyniku kontaktu ze skażonymi tkankami zwierząt lub w wyniku ukąszenia przez zakażone kleszcze czy komary. Pojawiają się objawy w postaci: gorączki, bólów mięśni i głowy oraz rumieniowatych grudek, które ostatecznie przekształcają się we wrzody.

Postać oczno-węzłowa: pojawia się, gdy zatrzemy oczy palcami. Dochodzi wówczas do owrzodzenia spojówek oraz guzków.

Postać żołądkowo-jelitowa: dochodzi do niej, gdy spożyjemy zakażone pokarmy lub wodę. Objawy mogą mieć postać łagodnej biegunki lub ostrego zatrucia pokarmowego, któremu towarzyszą wrzody na jelitach.

Postać trzewna (durowata): występuje z bólami brzucha, biegunką, nudnościami a nawet wymiotami i wysoką gorączką z ogólną toksemią.

Postać anginowa: dochodzi do zapalenia gardła oraz jamy ustnej, może pojawić się owrzodzenie błony śluzowej. Ta postać tularemii pojawia się najczęściej po spożyciu zakażonych pokarmów lub wody. Objawami towarzyszącymi są: bóle mięśni, temperatura, powiększenie węzłów chłonnych, może również dojść do zapalenia płuc.

Postać płucna: najcięższa forma z objawami śródmiąższowego zapalenia płuc. Do zakażenia dochodzi drogą oddechową. Objawami towarzyszącymi są: bóle mięśni, gorączka, dreszcze, zapalenie gardła, suchy kaszel czy ból w klatce piersiowej

 

 

Diagnostyka i leczenie

Jeżeli zachodzi podejrzenie tularemii, od pacjenta pobierane są:

  • próbki z węzłów chłonnych,
  • fragmenty zmian skórnych,
  • mocz,
  • próbki krwi,
  • materiał z przewodu pokarmowego,
  • wymaz z ran i gardła,
  • płyn opłucnowy,
  • próbki zanieczyszczonych pokarmów i wody.

W leczeniu tularemii stosuje się antybiotyki, np. tetracykliny czy aminoglikozydy – zwykle netylmycynę lub gentamycynę.

 

Profilaktyka

Zakażenie tularemią szerzy się głównie przez gryzonie (mogą to być zające, króliki, myszy, piżmowce, szczury, rzadziej psy, koty czy ptaki), choroba ta występuje głównie w okolicach zalesionych, stepach itp. Zwierzęta zakażają się głównie przez własne pasożyty (kleszcze, pchły, wszy) oraz wodę.

Człowiek zakaża się tularemią przy pogryzieniu przez wspomniane gryzonie a także za pośrednictwem stawonogów (np. kleszczy, niektórych gatunków much, pcheł, komarów itp.), które są ich pasożytami bądź odgrywają rolę przenośników.

Do zakażenia tularemią dochodzi również za pomocą drogi pokarmowej, drogą wziewną, przez skórę czy spojówki oraz drogą kontaktową, np. przez wtarcie zarazków tularemii do worka spojówkowego (choroba zawodowa myśliwych).

 

Zatem, aby zapobiec zarażeniu się tularemią:

 

  • Należy ograniczyć kontakt z gryzoniami oraz unikać kontaktu z martwymi dzikimi zwierzętami.
  • Konieczna jest ochrona zwierząt domowych przed pchłami, na przykład poprzez stosowania obroży i bandamek przeciw pchłom.
  • Polecamy także zabezpieczać legowiska zwierząt specjalnymi kocami z repelentem odstraszającym pchły i inne pasożyty.
  • Wskazane jest unikanie picia wody z nieznanych źródeł.
  • Jeśli pracujemy w rolnictwie, leśnictwie lub obrocie dziczyzną to bardzo ważne jest przestrzeganie zasad BHP.
Follow by Email